Mensen houden van het verhaal van een held die vecht tegen een machtige tegenstander. Het omgekeerde is ook bekend: de Bond film slechterik, die uiteindelijk z’n verdiende loon krijgt. Beide verhaallijnen worden toegepast op de leider van Wikileaks: Julian Assange. Hij wordt of geprezen als een held, of veroordeeld als een terrorist. Het is of “schiet hem neer” of “hij is een onderdrukte held”, mogelijk gevolgd door samenzweringstheorieen.

De reacties zijn begrijpelijk. In het verleden is de regering van de VS betrokken geweest bij schimmige geheime handelingen, en recentelijk, in 2003, loog de vorige regering over hun redenen voor het beginnen van de oorlog teken Irak. Dus het is makkeljk om te vervallen in het altijd negatief beoordelen van handelingen van de regering van de VS, en het altijd positief beoordelen van iemand die het tegen hen op lijkt te nemen.

Er is ook iets van roddeljournalisme in het geheel. Het lezen van de uitgelekte berichten is als het lezen van een roddelblad, maar met de beroemdheden vervangen door wereldleiders. Dat vinden mensen leuk. Ik heb ook journalisten gezien die schijnbaar de kant van Assange kozen, omdat mogelijke aanklachten tegen hem ook de persvrijheid zouden beinvloeden (en dat zou iedereen zorgen moeten baren natuurlijk).

Wat heeft Wikileaks gedaan om zoveel opwinding teweeg te brengen? Ze hebben duizenden vertrouwelijke documenten, eerst militaire, later diplomatieke, op hun website gepubliceerd. Het lijkt alsof het materiaal grotendeels ongefilterd is. Daarom denk ik dat het niet juist is om Wikileaks een klokkenluiderswebsite te noemen. Klokkenluiden betekend het kennis hebben van specifieke misstanden binnen een organisatie, en die vervolgens aan het licht brengen. Maar dat is niet wat Wikileaks heeft gedaan. Het is ook niet de filosofie van Assange. Hij wil grote hoeveelheden vertrouwelijk materiaal publiceren, daarmee regeringen die veel geheimen hebben verzwakken, wat uiteindelijk zou moeten leiden tot een meer open samenleving.

Ik zal niet verder ingaan op deze filosofie, maar er is een duidelijk probleem met deze benadering. Door het ongefilterd bekendmaken van vetrouwelijke informatie, berokken je schade, iets dat Assange zelf toegeeft (hij heeft het “collateral damage” genoemd). Tot zover is deze schade verschenen in de vorm van b.v. de namen van Afghaanse informanten, die nu een doelwit zijn van de Taliban (er zijn er mogelijk al een paar vermoord). Of in de vorm van andere informatie, die geen schandalen bevat, maar wel schadelijk is voor diplomatie relaties (wat X zei achter de rug van Y, de mening van een diplomaat over een regering, etc).

De schade die hierdoor veroorzaakt wordt kan indirect zijn: zelfs als de informatie zelf niet direct problemen veroorzaakt, kan het wel er voor zorgen dat mensen vertrouwen verliezen in hoe hun vertrouwelijke berichten worden behandeld. Als je bijvoorbeeld iemand bent in het Iraanse verzet die iets wil doorgeven aan een Amerikaanse connectie (indirect of direct). Ik zou zenuwachtig zijn in dat geval, ik zou mijn naam niet op de Wikileaks website willen zien verschijnen. Mensenrechten organisaties hebben precies hierover hun bezorgdheid uitgedrukt.

Dus, er is veel informatie in het uitgelekte materiaal dat geen bewijs is van misstanden. Maar het is wel schadelijk. En dat is het probleem met wat Wikileaks doet.

Als er bewijs is van misstanden in vertrouwelijke documenten, dan kan het aan het licht brengen van die misstanden zwaarder wegen dan het breken van de regels door ze te publiceren. Als dit op een verantwoordelijke manier gebeurt, dan wordt het probleem aan de kaak gesteld, en worden onschuldige mensen niet de dupe. Maar dit is niet wat nu is gebeurd. Verreweg het meeste materiaal bevat geen bewijs van misstanden. Slechts een uiterst klein aantal zou er op kunnen wijzen, en zou verder onderzocht kunnen worden.

Ironisch genoeg, zou je kunnen zeggen dat het gebrek aan bewijs voor misstanden in het handelen van de regering van de VS juist aantoont dat ze doen wat ze zeggen dat ze doen. In plaats van dat ze iets anders doen achter je rug om, zoals Wikileaks beweerd op hun website.

Het dumpen van documenten zorgt er ook voor dat er zoveel informatie vrijkomt dat je door de bomen het bos niet meer ziet. Een gericht vrijgeven van de weinige dingen die wel verdacht lijken, had veel meer impact gehad, omdat ze op die manier meer aandacht in de media hadden gekregen.

Uiteindelijk moet je dingen beoordelen op wat ze hebben bereikt, positief of negatief. Ik betwijfel sterk of het dumpen van deze documenten Assange’s visie van een open samenleving tot waarheid zullen maken. Maar ik weet wel dat geen ernstige nieuwe misstanden zijn ontdekt, terwijl er wel schade is berokkend. Dat is een negatieve balans. Wat jammer is, want het idee van het gericht lekken van informatie om overheidsmisstanden aan het licht te brengen is goed. Maar dat is niet wat Wikileaks van plan is.

[update]
Ik heb berichten gelezen dat Wikileaks claimt dat het niet slechts de diplomatieke dumpt, maar dat ze ze doornemen en dan selecteren (ze zeggen 960 van de 250000 tot zover). Dus, de gelekte diplomatieke berichten zijn niet “ongefilterd”. Dat veranderd niet veel aan mijn mening. Eigenlijk maakt het die mening negatiever. Als ze nu aan het selecteren zijn, waarom zitten dan al die roddel berichten en zo er tussen, die geen misstanden bevatten, maar wel diplomatieke relaties beschadigen? Het probleem blijft hetzelfde: Wikileaks is er niet op uit specifieke misstanden aan het licht te brengen, hun doel is de geheimhouding zelf aan te vallen, wat voor hun belangrijker is dan de gevolgen. Nog steeds een negatieve balans.

De formering van een regering van CDA/VVD met gedoogsteun van de PVV is mislukt. De morele bezwaren van 3 CDA-fractieleden hebben er uiteindelijk toe geleid dat de onderhandelingen zijn afgebroken.

3 CDA-fractieleden. Dus daar kwam het op neer. 31 VVD fractieleden vonden het prima. 18 CDA-fractieleden vonden het ook prima. Zij vonden het geen probleem om een akkoord te sluiten met iemand die een grondrecht als de vrijheid van godsdienst ernstig wil inperken. Of eigenlijk afschaffen, want hoe leg je anders het verbieden van de Koran uit?

Wat bijna nog schokkender is dan de standpunten van Wilders is de volstrekte morele leegte van de mensen die een akkoord met hem wilden sluiten. Als je een akkoord met hem sluit, vooral een gedoogakkoord, dan zeg je dat alles wat hij zegt binnen de grenzen van het acceptabele liggen. Je zegt dat het geen probleem is dat hij 850000 Nederlanders in een hoek drukt en over een kam scheert met terroristen. Je vindt het geen bezwaar een akkoord te sluiten met iemand die het heeft gehad over het neerschieten van demonstranten. Enzovoorts.

Al tijdens de campagne was het duidelijk dat de VVD geen enkel probleem had met de standpunten van Wilders. Ik heb Mark Rutte er nooit op kunnen betrappen dat hij morele bezwaren had. In eerste instantie dacht ik dat het de VVD voornamelijk te doen was om de kiezers. Maar zelfs na de verkiezingen werden er geen bezwaren genoemd. Integendeel, de VVD leek nog enthousiaster over regeren met de PVV dan Wilders zelf.

En dan het CDA. Gedurende de campagne werd er vanuit het CDA nog wel bezwaar gemaakt tegen de standpunten van Wilders. Niet alleen door lijsttrekker Balkenende, maar ook door Verhagen. Na in eerste instantie de boot af te hebben gehouden, was blijkbaar een verklaring dat ze over de Islam van mening verschilden met Wilders genoeg. Dus dat is het. Iets fundamenteels als de godsdienstvrijheid werd afgedaan als een meningsverschil dat een akkoord niet in de weg hoefde te staan. Morele leegte.

Waarom heeft de VVD (op een enkeling na) geen streep getrokken? Waarom kwam het binnen het CDA aan op 3 kamerleden?

Ik denk dat een belangrijke drijfveer was dat er een groot verlangen was bij de VVD en in mindere mate het CDA naar een rechtste regering, in combinatie met een rancune tegen links. Een zeer veelzeggend moment was toen Rutte’s woordvoerder de term “Linkse Kerk” gebruikte. Daar spreekt rancune en bijna haat uit. Het is een term die meestal werd gebruikt door Wilders-aanhangers. Maar blijkbaar is de term binnen de VVD ook normaal. De boodschap was duidelijk: we gooien het liever op een akkoord met Wilders dan met “links” te regeren. Een akkoord sluiten met iemand die basisrechten niet respecteert: geen probleem. Alles is beter dan samenwerken met links.

Het is vanzelfsprekend dat je een regering wilt vormen met een beleid dat dichtbij je eigen programma ligt. Natuurlijk. De linkse partijen zouden dat ook als de beste optie zien als ze een meerderheid hadden. Maar dit ging veel verder. Er is zo’n afkeer van links bij vooral de VVD dat ze liever een akkoord sloten met Wilders. En er was ook al een mondeling akkoord met de SGP, waarbij het niet verder liberaliseren van de euthanasie (toch een belangrijk punt in de liberale beginselen) was overeengekomen. Alles is beter dan samenwerken met links.

Er is nog iets anders aan de gang. In de media hangt al een tijdje een sfeer waar wat Wilders zegt nog zo erg niet is. En, zo gaat de redenering, veel mensen stemmen op hem, dus dan mogen we daar niet te hard over oordelen. En je mag die 1.5 miljoen Wilders kiezers vooral niet negeren, is een veelgehoord argument. Dat is volslagen belachelijk. Inderdaad, 16% heeft op Wilders gestemd. Tellen die stemmen soms dubbel? 84% heeft NIET op Wilders gestemd. Als je zo gaat redeneren moeten *alle* partijen in de regering. Mensen hebben op hun gestemd, en die mag je niet negeren, nietwaar.

Ten tweede maakt niet uit hoeveel mensen iets vinden, dat veranderd niets aan de inhoud. Wilders had 16% van de stemmen. In 1940 vond 17% van de Amerikaanse bevolking de Joden een bedreiging van het land. In maart 1933 haalde de NSDAP van Hitler bijna 44% van de stemmen in de verkiezingen. Meer dan 17 miljoen Duitsers stemden op hem. Als de redenering is: hoe groter het aantal mensen dat een mening ondersteund, hoe meer je hem moet accepteren, nou, dan hebben de Duitsers blijkbaar juist gehandeld in 1933, en moeten we hun mening respecteren.

Blijkbaar zijn morele grenzen in Nederland voor velen aan de politieke rechterkant een gepasseerd station. Morele bezwaren zijn uit de mode. Voormalige CDA bestuurders die bezwaren uitten werden bijna minachtend aan de kant gezet als zeurende oudjes. Binnen de VVD was al bijna helemaal geen discussie. De SGP, die beweert zich te baseren op Christelijke waarden, vond het ook prima. Gelukkig was er aan Christelijke kant ook nog de ChristenUnie, die wel een duidelijke streep trok.

Ik ben bang dat er een grens is overschreden, en dat de weg terug moeilijk zal zijn. Maar ach, ik ben maar een ouderwetse zeurpiet.

Ongenuanceerde, groffe uitlatingen in het algemeen zijn natuurlijk niet nieuw, en aan beide kanten van het politieke spectrum te horen. Maar niet door volksvertegenwoordigers van grotere partijen. Althans, vroeger niet. Nu lijkt het normaal gevonden te worden.

Wat is er veranderd? Het zal zijn wortels hebben in de gebeurtenissen rond Pim Fortuyn. Voordat Fortuyn de Nederlandse politiek veranderde leken politici, en hun publiek, zich bewust van de grenzen aan hun uitlatingen. Misschien ging dit soms zelfs te ver. Ik denk dat de kritiek van rechts dat er lang niet over immigratie gesproken kon worden gedeeltelijk terecht is. Toen Bolkesteijn erover begon in de jaren ’90, werd hij hier hard op aangevallen, terwijl wat hij toen zei eigenlijk nu door de meeste partijen is geaccepteerd.

Dit veranderde met Fortuyn. Hij had er geen problemen mee de negatieve gevoelens die sommige mensen over immigratie en moslims hadden ongefilterd door te geven. Toen hij daarop werd aangevallen, werd dit, vooral nadat hij was vermoord, vaak bestempeld als “demonisatie”.

Dit alles had niet alleen het effect dat immigratie een onderwerp werd dat open en bloot op tafel kwam te liggen. Het ging verder. Vastberaden om niet meer beschuldigt te worden van demonisatie (en in het geval van politici: om LPF kiezers terug te winnen), twijfelde men vaak om iemand die harde taal uitsloeg over immigratie of de Islam daarop aan te spreken. De zinnen “dat gaat te ver” of “dat kan je toch niet zeggen” werden nauwelijks meer uitgesproken. Een soort van omgekeerde politieke correctheid: genuanceerd zijn kon niet meer. Schreeuwen is nu niet alleen toegestaan, het is bijna verplicht. Het feit dat je iets mag zeggen, betekent dat je het ook moet zeggen, blijkbaar. Dit paste perfect in de cultuur van internet sites zoals GeenStijl, die trots hun gal spuwen.

Het leverde de goede omgeving op voor Geert Wilders. Hij kon zijn moslimhaat ongelimiteerd op zijn loop laten. De media vondt het mooi, en vondt het zeker niet haar taak om hem te kritisch te benaderen. Voordat je het weet demoniseer je iemand, tenslotte.

En nu is alles in de beslissende fase beland. Wilders heeft een grote winst geboekt bij de verkiezingen (alhoewel niet zo groot als de peilingen een jaar geleden lieten zien). Hoe reageren de andere politieke partijen hierop? Zullen zij durven een principiele keuze te maken? Want het is een principiele keuze. In de Groene Amsterdammer legt Mathijs Bouman uit waarom. Ja, al die dingen staan in Wilders’ partijprogramma. Maar tijdens de campagne deed de VVD zijn best om dit allemaal te negeren. Daarmee hebben zij een grens overschreden. Als je de extreme punten van het PVV programma bagatelliseert en niet tot breekpunt maakt, en slechts gewag maakt van economische verschillen, dan zeg je ronduit dat Wilders’ moslimhaat acceptabel is.

De bal ligt nu, in de formatie, bij het CDA. Het CDA maakte tijdens de campagne nog wel principiele bezwaren tegen Wilders. Zullen ze dat volhouden, of zullen ook zij ook die grens overschrijden? Vinden zij nou echt niet dat dit te ver gaat?

Het gaat fout als ze verschijnen in de media om hun mening te geven, vaak betaald. Nogmaals, ze hebben het volste recht op hun mening. Maar wat maakt hun mening belangrijker dan die van anderen? Meestal zijn ze niet eens experts in het onderwerp waar ze het over hebben. Zo het niet beter zijn een echte expert de dingen uit te laten leggen? Blijkbaar niet. Omdat de media in de eerste plaats entertainment is, niet informatieverstrekking.

Pundits lijken vooral populair in de VS. Ze bestaan zeker ook in andere landen. Maar ze zijn hier erg talrijk. Dat heeft misschien iets te maken met het bestaan van 24-uurs nieuws kanalen. Je moet toch iets doen om de tijd op te vullen, dus heb je panels en rondetafel discussies, waar pundits hun mening geven, en waar ze, vaak niet gehinderd door enige kennis van zaken, hun stroom van ingestudeerde punten op ons loslaten.

Toen blogs populair werden, werden ze, onder andere, geprezen als de democratisering van informatie. Een revolutie in de media. Een grote verandering ten opzichte van de oude media. Dat lijkt te optimistisch. Sommige blogs brengen goede analyse en doen hun eigen onderzoek, maar veel bloggers zijn pundits in-spe. The grenzen tussen blogs en de traditionele media vervagen. De Huffington Post lijkt meer en meer op een sensatiekrant. Bloggers verschijnen op TV om commentaar te geven, en lijken het prima te vinden dat ze in het wereldje zijn opgenomen.

En zo, nog meer dan vroeger, zullen we worden platgegooid met meningen. Maar het lijkt twijfelachtig of we met bruikbare informatie worden voorzien. Informatie verstrekken kost immers moeite. Praten over beroemdheden, of pundits een oorlog met ingestudeerde punten te laten uitvechten, is veel makkelijker. En zorgt blijkbaar voor betere kijkcijfers.

Maarreh.. wat vind jij nou van die Tiger Woods?

De regels in de Senaat zijn gecompliceerd en moelijk te doorgronden. Het grootste probleem is dat er gestemd wordt over het beginnen van een debat, en over het beeindigen van het debat over een wetsvoorstel. Dit heet een “cloture” stemronde, en er zijn 60 van de 100 stemmen nodig om dit te bekrachtigen. De uiteindelijke stemming is zoals je mag verwachten: 51 van de 100 stemmen is genoeg (of, 50 met de beslissende stem van de vice-president). Er zijn meer regels, en ik ken ze niet allemaal, maar dit is de belangrijkste.

Zo lang de oppositiepartij enigermate geinteresseerd is in dingen gedaan krijgen, zijn “cloture” stemrondes geen probleem. Maar, als de oppositie iets willen blokkeren, dan kunnen ze een wetsvoorstel oneindig vertrageen door constant tegen het beginnen of beeindigen van een debate te stemmen. Dit heet een “filibuster”. In het verleden is dit door beide partijen gedaan, maar met was met uitzondering. Nu hebben echter de Republikeinen het hun doel gemaakt om alles wat de Democraten willen doen te blokkeren. Ze stemmen altijd tegen het beginnen of beeindigen van een debat.

Dit is een probleem. Als de oppositie altijd deze taktiek zou gebruiken, dan zou er bijna geen enkele wet meer aangenomen worden. In het huidige politieke klimaat in de VS, is het onwaarschijnlijk dat een van de twee partijen 60 stemmen bij elkaar krijgt. De Democraten hebben nu 60 stemmen, maar enkel in theorie. De Democratische groep senatoren zijn niet allemaal Democraten (er zijn 3 onafhankelijken), en er zijn conservatieve Democraten, die rechts van hun partij platform staan, en die hun machtspositie (die ze hebben omdat ze nodig zijn om tot 60 stemmen de komen) willen uitmelken voor wat het waard is.

Het resultaat is dat het momenteel bijna onmogelijk is om iets aangenomen te krijgen in de Senaat, tenzij het wetsvoorstel zo verwaterd wordt dat het bijna nergens meer over gaat. En dit is in een situatie waarin een partij (theoretisch) 60 stemmen heeft. In de verkiezingen van 2010 zullen de Democraten waarschijnlijk een aantal zetels verliezen. Ze houden mogelijk de meerderheid, maar die zal duidelijk lager zijn dan 60 zetels. Dus, als ze nu al niets aangenomen kunnen krijgen, stel je eens voor wat er dan zal gebeuren. Er zal helemaal niets meer door de Senaat heenkomen.

Wat als nu de Republikeinen uiteindelijk weer de meerderheid krijgen? Zullen de Democraten dan hun voorbeeld volgen en alles blokkeren? Waarschijnlijk niet. De Democraten spelen volgens de “oude” regels: als de in de minderheid bent, probeer je concessies te krijgen, maar uiteindelijk kan de meerderheidspartij zijn wetsvoorstellen aannemen. Een filibuster is slechts een laatste redmiddel voor extreme gevallen. De Republikeinen spelen volgens andere regels: blokkeer de meerderheidspartij waar het maar kan.

Dit leidt tot een ironische situatie: de partij die het meeste blokeert, zal de reputatie krijgen van een partij die dingen gedaan krijgt. De meeste kiezers zijn niet op de hoogte van de details van de regels van de Senaat, dus zij zullen zich afvragen waarom de Democraten niets gedaan krijgen. En als de Republikeinen weer aan de macht komen, zullen zij wel dingen gedaan krijgen, omdat de Democraten niet zoveel de filibuster zullen gebruiken om dingen te blokkeren.

Een paar jaar geleden dreigden de Republikeinen de filibuster/cloture regel af te schaffen, via een aantal procedurele manoeuvres, als de Democraten een aantal kandidaten voor benoemingen van Bush zuden blokkeren. Ze hadden het moeten doen. 60 van de 100 stemmen nodig hebben om wetsvoorstellen aan te nemen is belachelijk, en een Democratie onwaardig. Er was natuurlijk veel geklaag van de Democraten toen er met dit werd gedreigd, en als de Democraten er nu over zouden beginnen, zou er veel geklaag zijn van de Republikeinen. Het zou echter terecht zijn. Wetsvoorstellen moeten aan te nemen zijn met een normale meerderheid. Ik zal het niet leuk vinden als dit een Republikeinse meerderheid is, maar eerlijk is eerlijk.

De filibuster zal waarschijnlijk niet worden afgeschaft. Wat te doen? Het lijkt er op dat er een impasse is onstaan. De enige manier dat de Democraten een aantal Republikeinen met zich mee krijgen is door zoveel water bij de wijn te doen dat er niet veel meer overblijft, of op de een of andere manier een paar gematigde Republikeinen ervan te overtuigen dat met hun meestemmen in hun belang is. “In hun belang” betekent voor politici “de kans vergrotend dat ik herkozen wordt”. Maar herkozen worden betekend momenteel voor een Republikein dat ze eerst door een voorverkiezing heen moeten komen tegen een zwaar rechtse “tea party” kandidaat, met een groep gemotiveerde kiezers achter zich. Die het niet leuk vinden als je het op een akkoordje gooit met de Democraten.

Met andere woorden: de Senaat beloont obstructie, en dit zal waarschijnlijk niet veranderen. Daar wordt je niet vrolijk van. Gelukkig kerstfeest.

But if the power to exercise exclusive legislation in all cases what so ever over the District of Columbia; if the power to lay and collect taxes, duties, imposts, and excises, to pay the debts and provide for the common defense and general welfare of the United States; if the power to regulate commerce with foreign nations and among the several States and with the Indian tribes, to fix the standard of weights and measures, to establish post offices and post roads, to declare war, to raise and support armies, to provide and maintain a navy, to dispose of and make all needful rules and regulations respecting the territory or other property belonging to the United States, and to make all laws which shall be necessary and proper for carrying these powers into execution — if these powers and others enumerated in the Constitution may be effectually brought into action by laws promoting the improvement of agriculture, commerce, and manufactures, the cultivation and encouragement of the mechanic and of the elegant arts, the advancement of literature, and the progress of the sciences, ornamental and profound, to refrain from exercising them for the benefit of the people themselves would be to hide in the earth the talent committed to our charge — would be treachery to the most sacred of trusts.

– John Quincy Adams, State of the Union, December 6th, 1825

John Quincy Adams, de 6de president van de Verenigde Staten, geloofde dat de regering zijn bevoegdheden moet gebruiken om de samenleving the verbeteren. Maar hij bereikte weinig van wat hij van plan was, omdat hij geblokkeerd werd door een Congres dat zijn rivaal, Andrew Jackson, ondersteunde. Jackson versloeg Adams in de volgende verkiezingen, na een smerige, persoonlijke campagne.

Ik gebruik dit citaat om een paar redenen. Ten eerste omdat, vooral in de Verenigde Staten, het er op lijkt dat goede bedoelingen van de regering betreffende het verbeteren van de samenleving makkelijk stranden in schreeuwerige rhetoriek. Ten tweede laat dit citaat zien dat het idee van een regering die een actieve, positieve rol speelt in de samenleving, al sinds lange tijd bestaat in de VS. Al willen sommigen je doen geloven dat dit niet waar is.

Als buitenlander in het Amerika van vandaag kan je niet aan de indruk ontsnappen dat er een grote groep Amerikanen is die over “de regering” praten alsof het een schimmige organisatie is die niets goeds met je van plan is. Nou hoor je mensen natuurlijk ook klagen over de regering in andere landen. Maar in de Verenigde Staten gaan veel mensen een stap verder: ze zien de regering niet alleen als een bron van irritatie, ze denken daadwerkelijk dat de regering een bron van kwaad is.

Ik kan dit niet helemaal verklaren, maar ik zal het toch proberen (ik laat me niet stoppen door een gebrek aan kennis, daar zijn blogs voor, nietwaar).

De Verenigde Staten zijn geboren uit een groep kolonies, bestuurd van verre door een regering (het Britse parlement) waarin ze geen vertegenwoordiging hadden. Dat was uiteraard een situatie die niet kon blijven bestaan, en de kolonies vochten zich vrij. Het is logisch dat dit leidde tot een wantrouwen ten opzichte van een centraal bestuur, zoals het Britse parlement. De langzame communicatie in die tijd zal het nog erger hebben gemaakt: het nieuws over de besluiten van dit ver verwijderde bestuur kwam langzaam en mondjesmaat over de oceaan binnen, en dit zal vergezeld zijn gegaan met geruchten.

Sindsdien is er een sterke onderstroom van weerstand tegen de regering in de Verenigde Staten. Of, om precies te zijn, tegen de federale regering. Velen verzetten zich tegen een sterke rol voor de federale regering in de grondwet (anti-federalisme), en de gedurende de vroege geschiedenis van de VS werden veel acties van de federale regering aangevochten als zijnde in strijd met de grondwet. Een lange serie van besluiten van het Hooggerechtshof gaven langzaam vorm aan de rol van de centrale regering.

Desalniettemin is het moeilijk te begrijpen waarom het anti-regerings gevoel nog steeds zo sterk is. De federale regering is al lang een grote organisatie met veel macht. Je zou denken dat mensen dit nu wel geaccepteerd zouden hebben. Maar, vooral onder conservatieven / politiek rechts blijft did gevoel sterk. Of toch niet?

Er is een groep mensen die vrij consequent tegen inmenging van de regering zijn, onder andere de ‘libertarians’ en, een meer extreem geval, de bunker-bouwende militia groepen (nog zo’n typisch Amerikaans verschijnsel). Maar, voor de meeste Republikeinse politici, lijk anti-regerings gevoel een politieke kaart die gespeeld wordt als het goed uitkomt. Inmenging door de regering wordt alleen veroordeeld als het niet strookt met hun doelen. Als het het leger of anti-terrorisme wetgeving betreft, kan de federale regering niet groot genoeg zijn voor de Republikeinen. Ze vinden het ook prima als de regering zich bemoeid met persoonlijke zaken zoals het huwelijk.

Maar wanneer de federale regering (lees: de Democratische federale regering) iets doet waarmee ze het oneens zijn, roepen ze plotseling de geesten van de Amerikaanse revolutie op, om te claimen dat het verkeerd is en, wel, on-Amerikaans.

Het beste voorbeeld van iets dat door de regering wordt gedaan dat veel tandengeknars veroorzaakt, zijn belastingen. Natuurlijk, niemand vindt belastingen leuk. Je zal mensen over de hele wereld horen klagen over belastingen. Maar, in de VS, zijn belastingen bijna het werk van de duivel zelve. Een politicus die belastingen wil verhogen (ook al is het met een klein bedrag en alleen voor de rijken), neemt een groot risico. Het woord “belasting” is bijna een scheldwoord. Deze situatie wordt benut door Republikeinse politici. Als ze tegen een wetsvoorstel zijn, zullen ze bijna altijd beweren dat het de belastingen zal verhogen (zoals bijvoorbeeld de klimaatwet waar nu over wordt gediscussieerd).

Al met al zal elke discussie in de VS over federale maatregelen om de samenleving te verbeteren al gauw verzanden in dogmatische aanvallen. Dat is jammer, en dat maakt het moeilijk om de voor- en nadelen van de plannen in kwestie te bespreken. Zoals John Quincy Adams had kunnen zeggen “vertel mij wat”.

Allereerst moet je zeggen de “taal van het volk” te spreken. Niemand weet precies wat dat is. Dat maakt niet uit. Jij weet wat de mensen op straat denken. Wat jij zegt is de “taal van het volk”. Hoe bedoel je dat je niet kan definieren wat de taal van het volk is? Dat komt natuurlijk omdat je de taal van het volk niet spreekt!

Natuurlijk spreek je niet alleen de taal van het volk, het is ook nog eens een belangrijk dialect van deze taal: “duidelijke taal”. Dat betekent dat alle moeilijke problemen een makkelijke oplossing hebben. Sterker nog, er zijn helemaal geen moeilijke problemen. “Zij” begrijpen het gewoon niet, of ze durven niet. Jij hebt de oplossingen. De details maken niet uit. Details zijn voor mensen die geen duidelijke taal spreken.

Over “zij” gesproken: het is natuurlijk belangrijk dat je een wij tegen zij situatie creert. Dat kan op meerder manieren, maar het is meestal het makkelijkste als je zegt dat het allemaal de schuld is van de “elite”. Elite is weer zo’n lekker handig begrip dat in de praktijk vrij weinig betekent. Wanneer maak je onderdeel uit van de elite? Als je afgestudeerd bent? Als je in een bepaalde buurt woont? En heb je het automatisch bij het verkeerde eind als je bij de elite hoort, wat dat ook moge zijn? Dit maakt allemaal niet uit. De elite is iedereen die het niet met je eens is.

Het is natuurlijk ook handig om een aantal verschillende “zij” vormen te hebben die je kan gebruiken. De elite werkt altijd wel, maar makkelijk te identificeren groepen werken prima. Dus verschil in ras, geloof en regio/land helpt.

Tenslotte moet het duidelijk zijn dat jij de underdog bent. De anderen proberen jou te onderdrukken. De pers speelt onder een hoedje met de anderen. Jij spreekt duidelijke taal, dus je mag de anderen voor rotte vis uitmaken. Als zij jou echter kritisch bekijken, dan is dat natuurlijk onderdeel van de samenzwering van de elite om jou er onder te houden.

In het volgende deel van de cursus: “ik kan je tegen ‘hun’ beschermen”.

Een verschil dat je niet over het hoofd kan zien is de medische zorg. Sommige verschillen zijn klein. Het is in Nederland bijvoorbeeld gewoon om mensen te groeten als je de wachtkamer van je huisarts binnenkomt, maar dat doet men hier niet (wat op zich gek is, want Amerikanen mogen graag een praatje maken). Het is hier ook gewoon dat je gebeld wordt de dag voor je afspraak, wat ik een goede service vindt.

Ik heb ook gemerkt dat het een tijdje duurt voordat je een huisarts vindt die nieuwe patienten aanneemt, en met wie je op korte termijn een afspraak kan maken (nieuwe patienten hebben een lagere prioriteit). Ik heb ook wel verhalen gehoord van mensen die wat moeite hadden met het vinden van een huisarts in Nederland, maar het lijkt makkelijker, en je hoeft niet zo lang te wachten op een afspraak).

Hetzelfde geldt voor specialisten. Wachttijden voor specialisten zijn een bekend probleem in Nederland, maar ze lijken iets langer hier.

Een ander verschil is de houding van de patienten. Het systeem in de VS lijkt geevolueerd te zijn tot een punt waarop patienten als klanten worden gezien, klanten die tevredengesteld willen worden. Het wordt van patienten verwacht dat ze assertief zijn. Ze worden aangespoord door advertenties van pharmaceutische bedrijven, die mensen aanraden om “je dokter naar medicijn X te vragen”. Advertenties van deze bedrijven zie je ook in Nederland, maar ze komen hier veel vaker voor. Mensen lijken ook wat sneller naar de dokter te gaan.

Het grootste verschil is natuurlijk ziekekostenverzekering. Zo’n 16% van de Amerikanen (47 miljoen mensen) is niet verzekerd, en dit aantal wordt elk jaar groter. Ze hebben vaak geen ziektekostenverzekering omdat ze het zich niet kunnen veroorloven. Dit is tragisch; in een welvarend Westers land als de VS lopen miljoenen mensen het risico om torenhoge medische rekeningen gepresenteerd te krijgen, en ze dan niet te kunnen betalen. Het is hier niet ongewoon dat mensen failliet gaan en zich bankroet moeten verklaren vanwege medische kosten. Wat ook gebeurd is dat mensen het naar de dokter gaan zo lang mogelijk uitstellen, omdat ze het niet kunnen betalen, zodat hun medisch probleem ernstig is tegen de tijd dat ze dat uiteindelijk wel doen.

Laten we een vergelijking maken tussen de verzekeringskosten. In Nederland kost het basispakket zo’n 90 euro (125 dollar) per maand. De samenstelling van het basispakket wordt bepaald door de overheid, maar je verzekerd je bij een commerciele verzekeringsmaatschappij. De meeste items in het basispakket zijn 100% vergoed, zoals de huisarts, specialisten, en ziekenhuisbezoek. Kinderen onder 18 jaar zijn gratis meeverzekerd. Verzekeringsmaatschappijen zijn wettelijk verplicht om het basispakket aan iedereen aan te bieden. Leeftijd of medische geschiedenis van de persoon maken niet uit. De overheid maakt geld beschikbaar om het systeem mee te financieren (zoals b.v. de extra kosten die chronisch zieken en de gratis meeverzekerde kinderen met zich meebrengen). Werkgevers dragen 6.5% van het bruto inkomen van een werknemer bij, met een maxium van bijna 2000 euro per jaar. Als je eigen baas bent, is dit 4.5%, met zo’n 1400 euro als maximum. Een redelijk goed overzicht (in het Englels, maar met links naar de overheids websites) is te vinden op deze Wikipedia link

In de VS ben je in de beste situatie als je werkt voor een middelgroot tot groot bedrijf. De meeste van deze bedrijven zorgen voor ziektekostenverzekering voor hun werknemers. Dat doen ze niet allemaal, en niet voor alle werknemers; zo’n 60% van de arbeidsbevolking van de VS is op deze manier verzekerd. Bedrijven die voor ziektekostenverzekering zorgen, hebben een contract met een verzekeringsmaatschappij. Ze betalen gemiddeld ongeveer $4700 for een individuele werknemer, en $13000 voor dekking voor de hele famile van een werknemer. De werknemer zelf betaalt gemiddeld zo’n $65 per maand voor een eigen verzekering, en ongeveer $275 voor een hele familie. Hier is een overzicht van de kosten van ziektekostenverzekering verzorgd door werkgevers in 2008.

Voor mensen die hun ziektekostenverzekering zelf moeten betalen, lopen de kosten uiteen. Het hangt er sterk vanaf waar je woont, hoe oud je bent, en hoe gezond je bent. Als je jong en gezond bent, dan kan je in een staat als North Dakota voor jezelf een ziekekostenverzkering afsluiten voor $70 per maand. Als je ouder bent, gezondheidsproblemen hebt of hebt gehad, en je woont in een ‘duurdere’ staat zoals New York, dan kan het sterk oplopen, tot b.v. $600 per maand. Voor een familie begin je met zo’n $275 per maand in een goedkope staat (en als je geen bestaande problemen hebt). Maar gemiddeld is het veel meer, en het kan oplopen tot zo’n $1200 per maand in een duurdere staat (waar de kosten van het levensonderhoud beter te vergelijken zijn met Nederland).

Op het eerste gezicht lijkt de verzekering die je door je werkgever wordt aangeboden in de VS een situatie die beter is dan in Nederland, omdat het voor de werknemer iets goedkoper is. Maar, je moet rekening houden met een aantal dingen. Slechts 60% van alle werknemers in de VS heeft ziektekostenverzekering via zijn werkgever; je verzekering zelf regelen is veel duurder. Tevens zijn de kosten voor de werkgever veel hoger dan in Nederland. De dekking is veel beter voor Nederlandse ziektenkostenverzekeringen. Het standaard bedrag voor eigen risico in Nederland is 155 euro ($225), in de VS is meestal veel meer (tot zo’n $2000 voor zelf geregelde verzekering, en dit getal omlaag krijgen resulteert uiteraard in een nog hogere premie). Het basispakket in Nederland dekt de meeste dingen 100%, verzekering in de VS dekt eenvoudige dingen meestal 80-90%. Dus aan het einde van de dag, betaal je altijd meer, ook al is je premie niet zo hoog.

Er zijn meer verschillen. Zoals ik tevens eerder opmerkte, is je gezondheid in heden en verleden niet van belang voor het basispakket in Nederland. In de VS leiden bestaande problemen met je gezondheid tot veel hogere premies voor zelf geregelde verzekering, of zelfs tot een weigering iemand te verzekeren. Ik heb ook meerdere verhalen gehoord over mensen wiens verzekering werd opgezegt omdat ze te duur waren. Voor de meeste hulp of hulpmiddelen is er geen eigen bijdrage, maar dat is meestal wel het geval in de VS, zelfs voor een eenvoudig bezoek aan de huisarts. Als je hier je baan kwijtraakt, ben je ook je ziektekostenverzkering kwijt. Dit kan tot vervelende situaties leiden: je kan niet aan een nieuwe baan beginnen omdat je ziek bent, en je kan je geen ziektekostenverzekering veroorloven omdat je geen baan hebt. Een recent onderzoek toonde aan dat veel mensen in de VS niet graag van baan verwisselen of niet voor zichzelf willen beginnen, omdat ze bang zijn hun ziektekostenverzekering kwijt te raken.

Met andere woorden, het Nederlandse systeem komt veel beter uit de bus. Ik zeg niet dat het Nederlandse systeem perfect is. Het heeft zijn problemen, en ik maak me zorgen over de toenemende invloed van verzekeringsmaatschappijen. Maar de verschillen met de VS zijn groot.

Terug naar mijn eigen ervaringen. Het kostte mij moeite om er aan te wennen dat ik mijn portemonnee moest trekken als ik bij de huisarts kwam, of de apotheek, of het ziekenhuis. “Mensen moeten hier betalen voor basiszorg?” Ik ben er ook niet aan gewend me zorgen moeten te maken of een dokter je verzekering wel accepteert. Tenslotte was ik verbaasd dat de verzekeringsmaatschappij van te voren goedkeuring moest verlenen aan zoiets simpels (en in mijn geval erg noodzakelijks) als een coloscopie. Het lijkt er op dat de verzekeringsmaatschappijen een grote vinger in de pap hebben. Dat is merkwaardig; als je een gediplomeerd medicus bent, dan weet je wat noodzakelijk is om een patient te behandelen, zou je denken. Blijkbaar niet volgens de verzekeringsmaatschappijen in de VS. Als je vervolgens de rekeningen ziet, vraag je je ook af waar het geld heengaat. De medische staf lijkt het in elk geval niet te krijgen.

Er kan veel meer worden gezegd over dit onderwerp. Op het moment proberen de Obama regering en de Democraten een nieuwe ziektekosten wet voor te bereiden en aan te nemen. Ik ben pessimistisch over de kansen van echte hervorming. Het zou erg jammer zijn als het niet zou lukken. De situatie omtrend ziektekostenverzekering in de VS is een moderne Westerse staat onwaardig.